تشخيص هويت قربانيان بلاياى طبيعى توسط كربن موجود در دندان ها

كاهش خطاى اندازه گيرى


ترجمه: پيام اميرسيافى


كربن راديواكتيو يا راديو كربن (C14) باقى مانده از انفجارهاى هسته اى دهه ۵۰ و ۶۰ ميلادى در ميناى دندان تمام افراد كره زمين وجود دارد و مى توان از آن براى تشخيص سن و هويت افراد استفاده كرد.
پژوهشگران آزمايشگاه ملى (LLNL) و موسسه Karolinska سوئد اين كار را با استفاده از روش اسپكترومترى انجام دادند. اين تكنيك در تشخيص هويت قربانيان بلاياى طبيعى از جمله سونامى سال گذشته در آسيا و توفان كاترينا در جنوب ايالات متحده نيز استفاده شد.
كربن راديواكتيو از اثر متقابل اشعه كيهانى بر جو به وجود مى آيد و مقدار نرمال آن يك هزارم درصد كربن موجود در كره زمين است. اين كربن مى تواند با اكسيژن تركيب شده و توليد دى اكسيد كربن كند. به دنبال ۱۶۰ آزمايش هسته اى صورت گرفته توسط ايالات متحده و شوروى سابق طى سال هاى ۱۹۶۳- ۱۹۵۵ مقدار كربن راديواكتيو فضا به شكلى غيرطبيعى افزايش پيدا كرد. اين كربن به جاى كربن ۱۲ معمولى با اكسيژن تركيب و وارد ساختمان دى اكسيدكربن شد. در ادامه كربن راديواكتيو توسط گياهان و طى پديده فتوسنتز جذب سيستم نباتى شد و نهايتاً به دنبال مصرف گياهان و حيوانات گياهخوار توسط انسان اين كربن راديواكتيو جذب بدن انسان شد. از آنجا كه ميناى دندان در تركيب خود ۴/۰ درصد كربن دارد هنگام تشكيل ميناى دندان اين كربن راديواكتيو در ساختمان دندان به كار گرفته شد. سطح كربن ۱۴ در اتمسفر در تمام نقاط مساوى و مقدار آن برابر مقدار آن در بدن انسان است. كربن راديواكتيو موجود در ميناى دندان تقريباً برابر مقدار آن در اتمسفر در زمان تشكيل مينا است. از آنجايى كه ميناى دندان تنها بافتى است كه قابليت بازسازى (Turn over) نداشته و جايگزين نمى شود مقدار اين كربن در ميناى دندان ثابت باقى مى ماند و مقدار آن در دندان نشانه مقدار آن در زمان تشكيل دندان است. از روى مقايسه مقدار كربن راديواكتيو موجود در دندان و جداول مربوط به ركوردهاى تاريخى آن در اتمسفر مى توان زمان تشكيل ميناى دندان و در نتيجه سن افراد را با تقريب ۶/۱ سال ارزيابى كرد. اين تكنيك نسبت به آناليزهاى دندانى و اسكلتى قديمى كه خطاى تقريبى ۵ الى ۱۰ ساله داشتند برترى دارد. از اين روش مى توان براى تعيين سن افراد بدون در نظر گرفتن قوم و نژاد آنها استفاده كرد.
بزرگترين محدوديت اين تكنيك آن است كه نمى توان از آن براى تعيين سن افرادى كه قبل از سال ۱۹۴۳ به دنيا آمده اند استفاده كرد چرا كه ميناى دندان آنها تا قبل از سال ۱۹۵۵ كه آزمايشات هسته اى شروع شد تشكيل شده بود و در نتيجه در ميناى دندان اين افراد كربن راديواكتيو وجود ندارد. آخرين ميناى تشكيل شده در دندان ها در سن ۱۲ سالگى و مربوط به دندان عقل است. براى مثال ميناى دندان فرد ميانسالى كه دندان هايش در دهه ۱۹۶۰ تشكيل شده است نسبت به نوجوانى كه دندان هايش در سال هايى تشكيل شده است كه سطح كربن ۱۴ در اتمسفر پائين تر بوده است كربن راديواكتيو بيشترى دارد.
اين تكنيك به پليس سوئد كمك شايانى در تشخيص هويت ۶ نفر از قربانيان سوئدى سونامى سال گذشته در جنوب شرق آسيا كرد. با استفاده از اين روش سن اجساد تعيين و پس از مقايسه با ليست مفقودين هويت آنها شناسايى شد.
طبق معاهده محدوديت آزمايشات هسته اى در سال ۱۹۶۳ انجام اين نوع آزمايشات در اتمسفر، روى زمين، فضا و زير آب ممنوع و محدود به مكان هاى خاصى از جمله زيرزمين است. اين معاهده توسط ايالات متحده، شوروى سابق و بريتانيا در ۵ آگوست ۱۹۶۳ در مسكو امضا شد.
«بروس باشلز» از مركز LLNL مى گويد: «DNA اجسادى كه چند روز در آب بوده اند متلاشى شده و امكان بررسى آن وجود ندارد. اما از آنجا كه كربن راديواكتيو ميناى دندان ها دستخوش تغيير نمى شود مى توان به راحتى از آن براى تشخيص هويت اجساد استفاده كرد.» باشلز و همكارانش ۳۳ دندان از ۲۲ فرد متفاوت را كه سن شان مشخص نبود آناليز كردند. تفكيك ميناى دندان ها در موسسه Karolinska زيرنظر «جان فريسون» متخصص بيولوژى سلولى و آناليز اسپكترومترى در LLNL صورت گرفت. آنها سن افراد را با اختلاف ۶/۱ سال تعيين كردند و پس از آنكه متوجه شدند ارزيابى كربن موجود در ميناى دندان ها مى تواند به پزشكى قانونى كمك كند شروع به مطالعه روى سن سلول هاى بدن كردند. اين تكنيك همانند آزمايش خون ساده و در مقايسه با روش هاى ديگر تشخيص سن و هويت ارزان بوده و در سطح وسيعى قابل انجام است.
Nature.com, Sep.2005

روزنامه شرق

1,028 total views, 1 views today

Share

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *